‘Jezelf een vraag stellen/ daarmee begint verzet/ en dan die vraag aan een ander stellen.’ Deze dichtregels van Remco Campert plopten bij me omhoog toen ik Jolanda Oest mocht interviewen.
Jolanda’s vraag begon in 2019, na het lezen van een artikel over meisjes in Engeland die vaak geen geld hadden voor tampons of maandverband en daarom niet naar school gingen. Dit raakte haar enorm en ze vroeg zich af of dit ook in Nederland speelde, in haar eigen gemeente Midden-Groningen.
‘Het was best spannend om zomaar bij de voedselbank binnen te lopen, ik was er nog nooit geweest.’ zegt Jolanda. Haar vermoeden klopte, er bleek veel vraag naar menstruatieproducten en ze hoorde ook dat, omdat er op maandverband geen houdbaarheidsdatum zit, het aanbod achterbleef. Men hoefde er immers niet snel vanaf. Om het weinige dat wel aanwezig was bij de voedselbank, moesten de vrouwelijke cliënten vragen. Uit schaamte gebeurde dit vaak niet en Jolanda adviseerde het aanbod bij de uitgang van de deur te zetten zodat ze de producten zelf konden pakken. De eerste kleine stap was gezet.
Om het aanbod te vergroten kocht Jolanda een paar manden, deed een oproep aan lokale ondernemers voor het inzamelen van menstruatieproducten en plaatste de manden bij de plaatselijke handwerkwinkel, een apotheek, een kapsalon en een kledingzaak. ‘Vaak werd ik gebeld of ik al eerder kon komen, omdat de manden uitpuilden’, aldus Jolanda.
Ze wist echter ook dat je harde cijfers nodig hebt voordat de politiek gelooft dat er een probleem is dat aandacht verdient. Om wetenschappelijk onderzoek naar menstruatiearmoede mogelijk te maken pitchte ze haar verhaal voor studenten van de RUG. En met succes: er kwam een citizen science onderzoek en, wat ze al vermoedde, er bleek ook in Midden-Groningen sprake te zijn van menstruatiearmoede. In 2021 bood Oest het rapport aan aan de gemeenteraad Midden-Groningen. Door de SP en PvdA werd vervolgens een motie ingediend om gemeentelijk geld beschikbaar te stellen voor menstruatieproducten. De motie werd aangenomen en er volgde gratis verstrekking voor het AJC, jongerenwerk en alle dertig basisscholen. Het Armoedefonds heeft momenteel via MUP’s (menstruatie uitgiftepunten) de gratis verstrekking overgenomen.
Jolanda blijkt niet alleen goed in netwerken, ze kan ook prima overtuigen. Toen ze ging opschalen en de Stichting ‘Bloedserieus Midden-Groningen’ oprichtte was de notaris zo onder de indruk dat ze alleen de inschrijving bij de KvK hoefde te betalen en het honorarium van de notaris niet.
Naast het aantonen van menstruatiearmoede en de bijkomende maatschappelijke gevolgen hiervan, bleek het ook te schorten aan kennis over menstruatie zelf. Om het onderwerp uit de taboesfeer te halen klopte ze aan bij studenten van allerlei niveaus om spelmateriaal te laten ontwikkelen. Jolanda toont me een aantal prachtige prototypes van bordspellen en kenniskaartjes (‘Je wordt ongeveer vier keer in de maand ongesteld’ feit of fictie?). Het laatste wapenfeit van Bloedserieus MG is een interactieve game die in ontwikkeling is bij het Alfa College. Dat dit door MBO studenten wordt gemaakt is geen toeval: Jolanda vindt dat praktisch opgeleide jongeren -meer- betrokken moeten worden bij het maken van lesmateriaal én van beleid. ‘Beleid dat achter de tekentafel wordt bedacht kan nog zo goed bedoeld zijn, het staat vaak te ver af van de mensen voor wie het bedacht wordt… dan slaat het niet aan’.
En nu, nu heeft ze zich beschikbaar gesteld als kandidaat voor GL-PvdA. ‘Op een onverkiesbare plek’, zegt ze zelf, ‘want eerst moeten de zaken bij de de stichting goed geregeld zijn. Het stichtingsbestuur zoekt versterking en er moeten fondsen voor de financiering worden gevonden zodat de spellen gedrukt kunnen worden en in gebruik kunnen worden genomen. ‘Waar kan ik ze bestellen?’, wordt haar regelmatig gevraagd.
De laatste dichtregels van ‘Verzet begint niet met grote woorden’ zijn zeer toepasselijk op wat Oest de laatste jaren in gang heeft gezet. Jezelf een vraag stellen, daar begint het mee en als Jolanda ergens aan begint, pakt ze dat serieus aan. Bloedserieus.
